Red de Rijke Weide

Is de boer schuldig aan het verdwijnen van vogels en natuur?

Via sociale en gewone media krijgt Vogelbescherming geregeld het verwijt boeren te beschuldigen van de achteruitgang van vogels in het agrarisch gebied. Dat klopt niet. Hoe zit het dan wel?

Veel boerenlandvogels redden het niet meer

De afgelopen decennia is ons agrarisch landschap fors op de schop gegaan. Door ruilverkavelingen zijn duizenden kilometers houtwallen verdwenen, tal van sloten zijn gedempt en kruidenrijke graslanden hebben plaats gemaakt voor Engels raaigras.

Tegelijkertijd is de veestapel enorm gegroeid en is de aard  van de gewassen veranderd. In de jaren vijftig van de vorige eeuw was er bijvoorbeeld nog geen mais. Nu zo’n 200.000 hectare. Het aantal boerenbedrijven is in die zelfde tijd geslonken van 410.000 naar iets meer dan 60.000. De landbouwproductie toegenomen met een factor 10. Verder hebben gewasbeschermers en kunstmest hun intrede gedaan. Neem dit alles bij elkaar en je begrijpt waarom boerenlandvogels en veel andere diersoorten het niet meer redden op het Nederlandse platteland. Maar naar de boer wijzen als schuldige vindt Vogelbescherming te gemakkelijk.

Concurreren op de wereldmarkt

Modernisering in de landbouw zoals die sinds de Tweede Wereldoorlog heeft plaatsgevonden, heeft veel goeds gebracht. Europa kwam met honger uit de oorlog. Dat wilde we niet nog een keer meemaken. Nooit meer honger werd de leidraad voor beleid. Dat leidde tot de bekende subsidiestroom naar de landbouw met als doel meer productie, efficiëntere productie methoden en een redelijk inkomen voor de boer.

Het beleid werkte. Tegelijkertijd ontwikkelde de wereld rondom de boerderij zich in hoog tempo. Allerlei bedrijven die belang hebben bij schaalvergroting in de landbouw namen hun positie in. Banken, zaadveredelaars, veevoederproducenten, zuivelcoöperaties, supermarkten en nog veel meer. En allemaal pikken ze hun graantje mee. Vrijwel het hele landbouwsysteem is gericht geraakt op concurreren voor de wereldmarkt. Met natuur, milieu en landschap als slachtoffer. Boerenlandvogels zijn grootste groep op de Rode Lijst van broedvogels die de Nederlandse overheid vaststelt.

Doorgeschoten mallemolen

Ook de consument speelt een belangrijke rol. We geven een veel kleiner deel van ons inkomen uit aan voedsel dan enkele tientallen jaren geleden. Ook als je geen kiloknaller in je winkelmandje hebt. Investeren, lenen en groeien of armoe en failliet gaan: dat was en is nog steeds de keus waar menig boer voor staat. Van deze doorgeschoten mallemolen is niet alleen de natuur de dupe, maar ook menige boer. Voor veel jongeren is boer worden geen aantrekkelijk toekomstperspectief meer. En dat is een slechte zaak.

Marktmeester

De meeste boerderijen in ons land zijn opgebouwd door generaties hard werken en verstandig investeren. Daar mogen we blij mee zijn, want uiteindelijk zijn we allemaal afhankelijk van wat de boer produceert. Maar de achteruitgang van de natuur op het boerenland laat zien dat we met zijn allen te ver zijn gegaan in de industrialisatie van de landbouw. Ja, met zijn allen!

Het is in eerste instantie de overheid, en de EU met het Europese landbouwbeleid die de boel uit de hand hebben laten lopen. Die beide hebben niet als een verstandige marktmeester de groei in de landbouwproductie zo gestuurd, dat landschap en natuur gespaard werden en de boer tegelijkertijd een redelijk inkomen kon verdienen. De industrie en de banken hebben goed verdiend aan de intensivering van de landbouw.

Net als de supermarkten die voortdurend voor de laagste prijs gaan en daarmee boeren de kant op drukken van een constante kostprijsverlaging met hogere productie. En tot slot de consument die zich maar al te graag met die goedkope producten voedt.

Al tientallen jaren weten we dat het mis gaat. Maar er werd de andere kant op  gekeken. Dat moet nu echt anders. De omslag naar natuurvriendelijke landbouw vergt de inspanning van velen onder regie van de overheid. Intussen kan de consument duurzame en natuurvriendelijke producten kopen, en bijvoorbeeld bewust kiezen voor kaas, melk en yoghurt die weidevogelvriendelijk is geproduceerd.

Een andere keuze

De boer verwijten dat de boerenlandvogels verdwijnen is onterecht. Dat laat onverlet dat vrijwel elke boer nu al andere keuzes kan maken. Keuzes voor meer natuur op het bedrijf. Veel boeren doen dat ook, al dan niet ondersteund met agrarische natuursubsidies.

Met hulp vanuit de overheid en vanuit de markt kunnen deze boeren flink bijdragen aan de noodzakelijke omslag in de landbouw. Vogelbescherming werkt met veel van deze boeren en de organisaties van deze boeren, zoals Boerennatuur, samen. Bijvoorbeeld met weidevogelboeren werken we aan verdienmodellen die bijdragen aan herstel van de natuur en tegelijkertijd zorgen voor een goed inkomen. Met deze boeren geven we een voorbeeld, dat door grotere spelers als de supermarktketens en door de overheid overgenomen zou moeten worden. Als dat gebeurt, realiseren we natuurinclusieve landbouw en redden we samen de boerenlandvogels.

Kortom Vogelbescherming geeft boeren niet de schuld van de achteruitgang van vogels, maar werkt met veel partijen samen aan een duurzame landbouw met ruimte voor natuur.

De vos heeft het gedaan

De vos heeft het gedaan, of de kraai, de buizerd, ooievaar en marter. Steevast krijgen we dat te horen als we melden hoe de intensieve landbouw ervoor zorgt dat boerenlandvogels verdwijnen. Vogelbescherming ontkent niet dat predatie een rol speelt bij de achteruitgang van veel vogels, maar het is niet de hoofdoorzaak. Die ligt in decennia van intensivering van de landbouw en in de milieucondities in ons land. Onderzoek op onderzoek wijst dat uit. Als we daar niets aan doen heeft predatiebeheer geen enkele zin op de langere termijn. Dat neemt niet weg, dat in sommige gebieden predatie op de korte termijn de genadeklap voor weidevogels kan betekenen. Als die gebieden wel de potentie voor weidevogels hebben, is predatiebeheer daar ook in de ogen van Vogelbescherming noodzakelijk.

Het uitgebreide standpunt van Vogelbescherming over predatie en een greep uit het onderzoek waar we ons op baseren vindt u hier.


Reacties

  1. Clem

    Heel triest voor de weidevogels en andere dieren maar zolang wij mens alleen gericht zijn op een groeiende economie, lees financiële welvaart, zal al dat leeft moeite hebben om te overleven, de mens incluis. Pas als we een maatschappij kunnen inrichten gericht op sociale welvaart met oog voor de omgeving, pas dan kan alles weer tot bloei komen. Als consument en burger kun je hierin actie ondernemen door idd te kopen bij bedrijven die biologisch en duurzaam zijn opgezet en producten van multinationals in het schap te laten staan. Dit vergt wel enige moeite, maar je moet ergens beginnen.
    Ik ben een begin aan het maken want ik maak me ernstig zorgen en voorzie als we zo doorgaan een toekomst waarbij we straks robotweidevogels gaan inzetten om toch nog iets van de natuur na te bootsen

  2. Wimnature

    En biologisch? Nou ook die boeren laten vaak ganzen en vossen op hun land doodschieten en hebben weiden zonder bloemen. Alles is betrekkelijk. Ik zag jagers op het veld van een biologische boer en vroeg of dat wel mocht. Ja hoor, ze hadden de boer er 350 euro voor betaald. Ik heb de boer zelf ook gevraagd en het klopte. Een echt biologische boer is ook diervriendelijk naar andere dieren. Maar er zullen vast goeie tussen zitten.

  3. Wimnature

    75% is uitvoer in dit kleine landje. Op 1 na grootste exportland ter wereld van landbouw, tuinbouw en veeteelt. Na het 350 keer grotere Amerika. Wij exporteren naar andere RIJKE landen, ver over zee. China, Amerika. En halen zelf weer b.v. vlees uit Zuid Amerika. Wat een vervuiling, dit moet allemaal vervoerd worden over de weg, water en door de lucht. Daarnaast rijden al die veel te grote landbouwmachines al die smalle wegen en de bermen levensgevaarlijk kapot. De laatste jaren moeten ze allemaal verbreed worden. Alles wordt bijna door loonbedrijven gedaan die veel over de openbare weg rijden. De boer zelf hoefde bijna nooit over de weg want zijn land grensde aan de boerderij. Er zijn nog maar weinig echte boeren. En ja, ze hebben zelf ook verantwoordelijkheid met hun gemiddeld inkomen van 70000 euro waarvan ook veel subsidie gelden die wij ook betalen. Als iemand de weg zomaar over steekt ben jezelf wel verplicht om te remmen ondanks dat de wet zegt dat je voorrang heb. Je hebt ook zelf verantwoordelijkheden.

  4. Kirsten de Wrede

    Beste Vogelbescherming. In principe een mooi stuk. Maar dat jullie pleiten voor het doden van vele dieren, in de ijdele hoop daarmee de laatste weidevogels te redden, vind ik buitengewoon treurig. Het maakt dat ik jullie niet meer serieus neem als beschermer van vogels. Immers, de hetze tegen predatoren leidt er ook toe dat vele roofvogels worden gedood en dat nesten van reigers en ooievaars worden verwijderd. Dat bomen en struiken worden vernield. Jullie zouden een vuist moeten maken voor alle vogels en niet n naam van de laatste weidevogels een lans moeten breken voor het doden van dieren. Hiermee doen jullie afbreuk aan de uitstekende reputatie die jullie hebben opgebouwd. Ik hoef jullie toch niet uit te leggen dat het doden van predatoren een inkoppertje is voor jagers, die toch al staan te springen om tekeer te gaan in het veld en dat jagers niet alleen dieren doodschieten, maar ook de natuur ernstig verontrusten, inclusief zeldzame vogels? Ik hoop dat jullie tot inkeer komen.

  5. Fred

    Ik heb in de jaren zeventig een werkstuk gemaakt over landbouw hervorming. Mansholt was toen minister van landbouw. Ik was kritisch, maar wist nog niets van milieu bescherming.

  6. Matty

    Er zijn heel veel burgers of landgoederen die hun weiland verhuren aan boeren.
    Ze willen allemaal het volle pond, de maximale prijs per ha. De boer is dan wel gedwongen om zijn productie te verhogen met mest en meer maaien. Je kan als burger ook je verantwoording nemen en je weiland voor niks of minder verhuren met als voorwaarden geen mest en minder en later maaien . Iedereen blij met andere toegevoegde waarden : kruidenrijk en bloemrijk gras voor meer vlinders en vogels , ook gezonder voor kalfjes. Dus de boer is ook blij en vooral de burger.

  7. Erwin

    Goed stuk. Alle kanten van het probleem worden belicht.

  8. gkoldewijn

    het is de schuld van geleerde natuur makers van kamer 1&2 op het binnen hof in den haag deze ezels denken dat zij de natuur weten schapers van Nederland zijn een verkaveling brengt geen goede natuur ont wikkeling mee er verdwijnt veel natuur wat niet nodig dus kamer! 1en2 BEZINT VVOOR GE BEGINT

  9. gkoldewijn

    het is niet de schuld van de boer maar van de geleerde natuurwetenschappers in op het binnen hof in den haag die krijgt uit Brussel richt lijnen daar gaat dit natuur onwetend den haag nieuwe regels om heen borduren dat is de reden dat de natuur in Nederland naar de bliksem gaat dus wijzen uit het WESTEN begint eer ge bezint en denk eerst goed na waar men mee bezig is

  10. marijke

    wel ja , geef een ander dier de schuld , dan kunnen de jagers lekker daar op los gaan totdat die echt uitgestorven zijn, de vossen , . en dan proberen we weer de vos terug te krijgen .. dom beleid allemaal

  11. an

    Wij moeten niet steeds meer asfalt voor wegen maken de auto de deur uit en op de fiets, we krijgen dan minder Co2 uitstoot zodat er schonere lucht komt voor dieren en mensen. IK VIND HET TRIEST DAT IEDEREEN DE SCHULD KRIJGT MAAR MINDER VERKEER DUS MINDER AUTO’S DAAR HOOR JE NIEMAND IETS OVER ZEGGEN daar baal ik van.

  12. Nico Smit

    Mijn reactie is ook niet positief.
    Het zal mijn tijd (82) wel uithouden.
    Ik zal moeten leven met minder(of geen) vogels in ons grasland.

  13. Mart

    Hier in Midden-Delfland redden jonge weidevogels het nagenoeg niet,ik loop elk voorjaar een perceel na waar voornamelijk Kieviten broeden en tegen het uitkomen van de eieren wordt het land bewerkt dus alle nesten gaan verloren. enkele weken later als er 2e legsels liggen gaat er weer een machine overheen dus weer geen resultaat,dan broeden er o.a.ook scholeksters die ook sterk in aantal afnemen. de toekomst ziet er voor de Wulp en de Grutto helemaal slecht uit omdat jagers in Frankrijk deze soorten uit de lucht schieten.Frankrijk is overigens een ramp voor alle vogels die daar vliegen,want ze schieten alles uit de lucht ,verbod of niet het maakt ze niets uit! dus intensieve landbouw en steeds meer vossen in de polder en de jacht is de oorzaak van de sterke terugloop van de meeste soorten weidevogels.

  14. Cor

    De reactie van Jos Bruns (29 nov 2018 19:10) spreekt me bijzonder aan. Deze stroken ( verplichten??!!) niet bemesten en eind augustus pas maaien helpt de flora én de fauna !!!

  15. Hans

    Bij ons in het oosten van het land hebben wij volgens de Nederlander hele mooie natuur. Maar wat wij echt hebben zijn hele mooie biljartlakens van graslanden waar geen bloemen dus geen insecten en dus ook geen vogels meer voor komen. Wie is nu de schuld, dat zijn volgens mij de Nederlander zelf zoveel mogelijk voor zo weinig mogelijk geld of het liefst gratis. Dit kan en mag zo niet door gaan haal je boodschappen niet in de supermarkt maar bij een biolochische boer of landwinkel of iets gelijkwaardig. Natuurlijk is dat duurder maar ook deze mensen willen een fatsoenlijk inkomen hebben net als wij zelf. Dus laten wij eerst met ons allen eerst naar ons zelf kijken en dan pas naar een ander wijzen.

  16. Altorf

    Als ik zie dat de boer in het voorjaar terwijl de vogels zitten te broeden er met de machine over heen gaat , en in begin zomer nog een keer , dat kan in mijn ogen niet goed zijn voor het behoud van de vogels , ik loop er meestal met de hond , maar als ze weer gaan maaien , blijf ik weg , ik erger mij vreselijk hier aan , en dat gaat al jaren zo .

  17. Rob ter Horst

    Een politiek correct verhaal van Vogelbescherming. Alsof boeren, onder druk van de overheid, gedwongen waren tot deze -ook in vergelijking met andere westerse landen- absurds intensivering. Alsof boeren dus eigenlijk geen keuze hadden, maar liever anders hadden gewild. We zijn nu ruim 40 jaar met agrarisch natuurbeheer bezig en hebben in die tijd vele tientallen miljoenen overheidsgeld in weidevogels geïnveteerd. Op basis van vrijwilligheid uiteraard. De resultaten waren en zijn, uitzonderingen daargelaten, ronduit bedroevend. Na decennia van weerstand tegen alles wat maar enigszins met natuur te maken had, ben ik er niet meer van overtuigd dat de sector zelf helemaal geen blaam treft. Je kunt de overheid toch moeilijk verwijten dat zij -om maar een paar recente voorbeelden te noemen- de boeren gedwongen heeft om na het afschaffen van de melkquota nog meer koeien “de wei in te jagen” of om die desastreuze gewasbeschermingsmiddelen te gebruiken.

  18. Henk

    Begin bij jezelf, koop biologisch, zowel zuivel als groente. De biodiversiteit komt met steeds meer biologische boeren terug, maar dan moeten wij wel hun produkten kopen! en wat betreft steden: het is ondertussen zo ernstig gesteld dat de biodiversiteit in steden groter is dan op het bio-industriele platteland

  19. Julius Luteijn

    We zullen ook moeten stoppen om de hele wereld te willen voeden. Wij zijn daar niet verantwoordelijk voor. Boeren zullen weer meer inkomen moeten halen uit binnenlandse verkoop. Het voedsel wordt dus duurder. Niet leuk maar wel noodzakelijk. Plus zal minder broeikasgas opleveren.

  20. ROEL

    Waar je vroeger met laarzen aan,door de weilanden liep. Kan dat nu op slippers. Veel te droog geworden. Dus ook voor de weidevogels.

  21. Josta

    Wat ik nog mis in het bovenstaande stuk is dat er vele ha landbouwgrond die is verdwenen door meer industrie, wegen en steden die als maar groter worden. Dus oppervlakte landbouw grond waar alle vogels zitten en de predatoren die zijn toe genomen op minder hectares. Graag de ha landbouw grond per 10 jr in kaart brengen

  22. Jan Quist

    Je kunt de boer en vogels organisaties beschuldigen van minder inzet -maar zelf wat doen door biologisch voedsel te kopen doen wij ook te weinig – zeker in de supermarkten om kilo knallers te kopen

  23. J Veenstra

    Ja de boeren hebben de natuur danig verpest in de hoop op een paar druppels meer melk.
    Maar eigenlijks is het niet alleen de boer die hier schuldig is de mens is in het algemeen aan deze ramp alles wat de mens stoort of in de weg staat moet worden opgeruimt voorbeeld is schiphol.
    Ook de industrie moet heel erg inkrimpen anders is er straks geen toekomst meer ook al beweerd politiek iets anders die hebben hun mond vol dat het gaat voor de toekomst van hun kinderen,maar onze kinderen hoeven die geen toekomst.

  24. Marian C

    De boer is wel degelijk de hoofdschuldige. Het is een keuze om je bedrijf natuur-inclusief of natuur-exclusief te runnen. Is het eerste niet rendabel dan moet je gewoon stoppen en een ander vak gaan kiezen waarmee je de aarde minder schade toebrengt. Boeren en jagers zijn twee handen op 1 buik. In de laatste tien jaar zijn er meer dan anderhalf miljoen dieren omgekomen bij stalbranden. Ik geloof allang niet meer in de mooie praatjes van de meeste veeboeren.

  25. Hans Mannes

    Natuurorganisaties hebben al die tijd zitten slapen. Al dan niet bewust. Veelal ook bij gebrek aan kennis blijkbaar. Ze hebben de boeren ingezet om hun eigendommen te beheren met pachtcontracten die niet helemaal intensief waren maar lang niet voldoende om de weidevogels te behouden. Ook op hun landen géén of veel te kort biodiversiteit. LAAT DE NATUURORGANISATIES NU EERST EENS HUN VERANTWOORDELIJKHEID NEMEN…

  26. Jos Bruns

    Voor leeuwerik en patrijs stroken van 5 m breed langs slootkanten en perceelsgrenzen minder bemesten en later maaien, pas als jongen vogels kunnen vliegen die kleurige bloemrijke stroken maaien. Opbrengst is dan minder maar krijgt er onbetaalbare mooie natuur en belevingswaarde voor terug.

  27. arlo

    eigen schuld

  28. arlo

    hier naast worden ieder jaar jonge kieviten onder geploegt eigen schuld .wie niet horen wil moet maar voelen

Reactie plaatsen

Je e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Je naam wordt wel getoond.

*

Schijf je in voor de gratis, digitale maandelijkse nieuwbrief

Vogelbescherming gaat zorgvuldig om met uw gegevens. Wij gebruiken ze om u te informeren over ons werk, onze producten en voor marketingdoeleinden. Als u daar bezwaar tegen hebt, kunt u dat aangeven via info@vogelbescherming.nl. Klik hier voor meer informatie over privacy.

Volg de campagne